Hnefatafl – bordspel van de Vikingen

Artikel

Hnefatafl

Een bordspel van de Vikingen

In deze donkere dagen is het gezellig om ’s avonds samen een spelletje te doen. Dit is geen modern fenomeen, ook in de Vikingtijd werden er al bordspelen gespeeld. Een van de oudste en bekendste spellen is Hnefatafl ‘Koningstafel’, een aan het schaakspel verwant spel. In de Oudnoordse literatuur en daarbuiten kunnen we meer over Hnefatafl te weten komen.

11x11 hnefatafl speelbord

Hnefatafl wordt als eerst genoemd in het Eddalied Voluspá, oftewel ‘Het visioen van de zieneres’. In een van de laatste verzen staat te lezen: “Dan worden de wonderlijke speelstukken (tæflor) van goud in het gras weer gevonden, die de Asen ooit in oertijd bezaten.” Een ander gedicht uit de Edda, Rígsþula, ‘Konings register’, gaat over de oorsprong van de standen in de maatschappij. Hierin wordt het spelen van tafl genoemd als een van de negen vaardigheden die een edelman diende te hebben. Naast het spelen van Tafl moest hij de runen beheersen, kunnen lezen, smeden, skiën, jagen, roeien, harpspelen en gedichten voordragen.

Rond de 11e eeuw werd het schaakspel skak-tafl in Scandinavië geïntroduceerd, dit nam het oude taflspel niet over, maar was een van de vele bordspelen die gespeeld werden. Dit maakt het in saga’s soms moeilijk om het juiste spel aan het woord tafl te koppelen. De term tafl werd echter het meest gebruikt om hnefatafl ‘koningstafel’ aan te duiden. Het spel is met de Vikingen heel Europa doorgereisd, van Ierland tot Oekraïne. De spelregels zijn helaas niet in de Oudnoordse mythologie beschreven, maar omdat dit spel wijdverbreid was, zijn ze wel te achterhalen.

Continue reading “Hnefatafl – bordspel van de Vikingen”