Freya

Freya

In de vorige afleveringen stonden mannelijke goden centraal, deze keer ga ik het hebben over de belangrijkste vrouwelijke godin in de Scandinavische mythologie: Freya. Freya is de godin van de vruchtbaarheid en liefde. Ze is een van de Wanen, de andere Godenfamilie naast de Asen. Freya is dochter van Njord, de god van de zee, de wind en het vuur. De god Freyr is haar tweelingbroer. Freya is getrouwd met Od en samen met hem heeft zij twee prachtige dochters, Hnoss en Gersemi (beide namen betekenen ‘juweel’). Od is helaas vaak op reis, als hij weg is huilt Freya tranen van rood goud en gaat ze onder verschillende namen naar hem op zoek. Net als Odin heeft ook Freya vele namen: Gefn, Hörn, Mardöll, Sýr, Valfreyja, en Vanadís.

Volgens de ‘Gylfaginning’ is Freya de meest betoverende van alle godinnen. Omdat ze zo ontzettend mooi is, vragen reuzen of goden in ruil voor een dienst om Freya’s hand. Freya is daar uiteraard niet van gediend, en dat levert problemen op als de dienst is verricht en het ‘loon’ wordt opgeëist. Dit is ook het geval in de mythe over de reus die de funderingen van Asgard heeft gebouwd. Hij eist de zon, de maan en de hand van Freya als loon. De listige Loki broedt vervolgens op een plan om de reus in zijn werk te belemmeren. Zoals u in de vorige aflevering kon lezen, kan Loki van gedaante veranderen, deze gave komt hem nu goed van pas: hij besluit zichzelf in een merrie te veranderen. Als merrie verleidt Loki het paard dat de spullen van de reus draagt, hierdoor kan de reus zijn muur om Asgard niet op tijd afmaken. Hij heeft dus geen recht op zijn loon. Uit de romance tussen de merrie (Loki) en het paard wordt volgens de mythen Sleipnir, het achtbenige paard van Odin, geboren.

Freya’s meest gekoesterde bezit is de ketting Brisingamen. Deze ketting is door vier lelijke dwergen gesmeed. Freya wil deze ketting dolgraag hebben en vraagt de dwergen om haar de ketting te geven. De dwergen willen haar deze wel geven als zij met ieder van hen een nacht doorbrengt. Freya kan de schoonheid van de ketting niet weerstaan en geeft uiteindelijk toe, maar spreekt hierna nooit met iemand over de prijs die ze voor haar ketting heeft moeten betalen. Zoals u in de vorige aflevering over Loki heeft kunnen lezen, wordt Brisingamen in het skaldendicht Húsdrápa door Loki gestolen. In Þrymskviða wordt de hamer van Thor gestolen door de reus Þrymr. De reus is bereid de hamer terug te geven in ruil voor de hand van Freya. Freya wordt ontzettend kwaad als ze dit hoort, van woede knapt de ketting van haar hals, wat zullen de andere goden wel niet van haar denken als ze hierop ingaat? Uiteindelijk leent ze Thor haar halsketting zodat hij zich kan voordoen als Freya om zo zelf zijn hamer terug te krijgen.

Loki weet Freya’s schoonheid en begeerlijkheid ook tegen haar te gebruiken: in Lokasenna, waarin verhaald wordt over Loki’s grote scheldpartij tijdens het zeebanket van zeegod Ægir, beschuldigt Loki Freya van ontrouw en noemt hij haar een venijnige heks. Freya’s vader neemt het echter voor haar op door te zeggen dat het echt geen schande is als een vrouw een minnaar heeft.

Naast de meest begeerde godin is Freya ook een strijdlustige dame. Als strijdgodin heeft ze een strijdwagen die door een zwarte en een witte boskat wordt voortgetrokken. In Grímnismál wordt vermeld dat de helft van alle heldhaftige krijgers die de Walkuren voor Odin uitkiezen, voor Freya bestemd zijn. Zij worden naar Folkvang gebracht, dit is de verblijfplaats van Freya.

Freya wordt ook met magie in verband gebracht. Ze bezit een magisch kleed van veren waarmee ze in een vogel kan veranderen. Dit kleed leent zij uit aan Loki zodat hij onherkenbaar kan uitzoeken wie de hamer van Thor gestolen heeft. In het gedicht Hyndluljóð speelt Freya een hoofdrol en zien we ook waartoe ze met haar magische krachten in staat is. Haar beschermeling Ottar wil zijn stamboom achterhalen om zo een weddenschap te kunnen winnen, maar voor deze kennis moet hij naar de reuzin en zieneres Hyndla. Freya verandert Ottar in haar everzwijn Hildisvíni en terwijl Hyndla en Freya naar Walhalla rijden, vertelt Hyndla wat ze weet over Ottars voorouders. Als Hyndla Freya en Ottar wil verlaten, zorgt Freya dat Hyndla door vuur omringd blijft totdat ze een geheugendrankje brouwt zodat Ottar ook in mensenvorm alles wat hij gehoord heeft zal onthouden.

Freya speelt dankzij haar veelzijdigheid een centrale rol in de Scandinavische mythologie en haar naam kom je ook tegenwoordig nog veel tegen, als meisjesnaam of als naam van een firma of (sport)vereniging.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s