Recensie: Ambulance

Ambulance is een verhalenbundel van Johan Harstad. Harstad schreef deze bundel voor zijn andere werken. In het nawoord stelt hij dat de bundel het minst geredigeerd is van al zijn werken. In sommige opzichten is dat ook te merken, niet elk verhaal is even goed uitgewerkt. Dit doet echter geen afbreuk aan de kwaliteit van de verhalen of de indruk die zij achterlaten.

Harstad schrijft in dezelfde lange, beschouwende zinnen die zo kenmerkend zijn voor al zijn boeken. De elf verhalen in de bundel lijken in eerste instantie los van elkaar te staan. Na een tijdje realiseer je je echter dat ze toch metbelkaar in verband staan: hoofdpersonages uit het ene verhaal duiken op als nevenpersonages in het andere. Ook personages in verschillende verhalen horen of zien dezelfde zaken (een ambulance bijvoorbeeld) of kijken naar dezelfde tv-programma’s. De bundel vormt daardoor een mooi geheel.

Onzichtbaarheid en escapisme lopen als rode draad door alle verhalen heen. Alle personages hebben met elkaar gemeen dat ze eenzaam zijn en het nut van het leven niet meer zien zitten. Enkele personages geven de hoop op, anderen niet. 

De verhalen zijn zwaar, soms schokkend en vaak ontroerend en zullen nog lang in het hoofd van de lezer rondwaren. Er is gelukkig altijd hoop, niet alles is verloren. 

Zo is de bundel ook opgebouwd, van wat sombere verhalen naar gaandeweg meer hoopvolle, meer positieve verhalen. Vooral het laatste verhaal is daardoor een mooie afsluiting van de bundel. Het gaat over een weduwnaar die vanuit een luchtballon foto’s, waarop hijzelf met zijn overleden vrouw staat, over Stavanger uitstrooit, vervolgens alle ballast overboord gooit en dan gewoon verder opstijgt, naar de hemel. 

Ambulance is dus geen vrolijk boek, maar het is ondanks de soms lange zinnen met veel komma’s wel een prachtige bundel met mooie, diepgaande verhalen. Harstad weet je de verhalen in te trekken en je aan het denken te zetten en dat lukt niet alle beginnende schrijvers. 

Naschrift: Johan Harstad (1979) is een jonge, Noorse schrijver. Zijn debuutroman Buzz Aldrin, waar ben je gebleven? werd opgevolgd door de roman Hässelby. In 2011 verscheen zijn science fiction-roman Darlah. Harstad werkt ook als grafisch ontwerper onder het label LACKTR. ‘Ambulance’, Johan Harstad, vertaald door Paula Stevens. Podium 2014.

Advertisements

Cerball mac Dúnlaige, een Ierse koning duikt op in Oud-noordse verhalen

De Vikingen vielen Ierland voor het eerst binnen rond het jaar 795, bij het eiland Lambay. Gedurende de 40 jaar er na plunderden ze vele kloosters langs de kust. In 837 arriveerden grote konvooien Noorse schepen en stichtten de Vikingen permanente handelsposten en langs de kust de eerste Ierse steden, die begonnen als handelshavens en een steeds grotere invloed uitoefenden op de Ierse economie.

De huidige hoofdstad van Ierland, Dublin, werd in 870 door de Noorse legerleider Olaf de Witte uitgeroepen tot hoofdstad van zijn kolonie. Ondanks dat de Vikingen invloed hebben gehad in Ierland, werden ze niet met open armen ontvangen. De monniken in de kloosters voelden zich bedreigd door de Vikingen en bouwden hoge torens (met een ingang die ver boven de grond lag) om dienst te doen als klokkentoren en, nog belangrijker, uitkijkpost.

In de Vikingtijd was Ierland verdeeld in zeven provincies (Ailech, Airgialla, Connacht, Leinster, Meath, Munster en Ulster) met veel verschillende koningen die streden om de macht. Een van deze koningen was Cerball mac Dúnlaige, koning van Osraige, een koninkrijk dat van de 5e tot 9e eeuw bij Munster hoorde en daarna bij Leinster werd ingelijfd (nu County Kilkenny en het westelijke deel van County Laois).

Cerball wordt genoemd in het Boek van Leinster waarin een lijst van koningen van Osraige wordt vermeld. Van Cerball wordt hierin gezegd dat er geen enkele gemeenschap in Ierland was die weigerde hem iets te geven. In Ierland, dat verdeeld was in vele kleine koninkrijken die elkaar constant in de haren zaten en weigerden zich te verenigen, is dat van Cerball een enorme prestatie!

Cerball komt in 847 in aanraking met de Vikingen als hij de Vikingen van Dublin op een onbekende locatie aanvalt en 1200 van hen ombrengt. Enige tijd later (858) heeft hij volgens de Annalen van Ierland een verbond gesloten met Vikinghoofdman Ímar en samen plunderden zij het gebied van Aradhtíre in het noordwesten van Tipperary. In 859 sluit Amlaíb zich bij hen aan.

Van Amlaíb wordt gezegd dat hij de zoon van de koning van Lochlann (waarschijnlijk Noorwegen) is. Amlaíb was 5 jaar eerder naar Ierland gekomen en was ten tijde van zijn verbond met Cerball de machtigste Vikinghoofdman in Ierland.

Voor zijn verbond met Amlaíb, heeft Cerball ook tegen de Vikingen gevochten. In de Fragmentary Annals of Ireland staat een biografie van Cerball. Hierin lezen we hoe twee vloten Vikingschepen Osraige aanvielen. Er werd een boodschapper naar Cerball gestuurd, die hem dronken aantrof. De volgende ochtend viel Cerball de vloten aan en versloeg ze, zij het met moeite, want de alcohol belemmerde hem in het gevecht. Maar nadat hij had gebraakt, lukte het hem toch om meer dan de helft van het Vikingleger te doden.

Ook in Oud-noordse saga’s duikt Cerball op; hier wordt hij Kjarval genoemd. In Erbyggja Saga wordt verteld dat Kjarvals dochter trouwde met Eyvind ‘de Oosterling’. Zij kregen een beroemde zoon: Helgi ‘de magere’. Helgi trouwde later met een vrouw uit de Noorse kolonie in de Hebriden. Daarna vestigde hij zich in IJsland waar hij een groot stuk land in eigendom nam en dat hij het ‘voorgebergte van Christus’ noemde. Hij was echter nog niet volledig bekeerd tot het Christendom: in tijden van spanning en tijdens zeereizen vroeg hij nog vaak Thor, de god van de donder, om hulp.

In de sages wordt Amlaíb ook vermeld. De relatie tussen Cerball en Amlaíb wordt hierin nog versterkt doordat Amlaíb genoemd wordt als de zwager van Helgi, de schoonzoon van zijn dochter, een indirecte familieband dus. De zoon van Amlaíb trouwt vervolgens met de zus van Helgi (de kleindochter van Cerball), hetgeen de familieband tussen de Ierse koning en de Vikinghoofdman verder versterkt. De kinderen uit dit huwelijk trouwen vervolgens met Vikinghoofdmannen in Orkney, de Faroer eilanden en IJsland.

Kjarval maakte er een gewoonte van om familileden met invloedrijke Vikingleiders te laten trouwen. Of deze verhalen allemaal op waarheid berusten is een andere vraag. Er wordt beweerd dat de Fragmentary Annals of Ireland heel populair was bij de Noors-Ierse bevolking en dat zij de verhalen over de Ierse koningen meegenomen hebben naar IJsland, waar deze heldhaftige koning Cerball nadien is toegevoegd aan de voorouders van de IJslandse bevolking. Hoe het werkelijk is gegaan weet niemand!