Joik in Disneyfilm Frozen

De nieuwste Disneyfilm ‘Frozen’ opent met een joik van de Zuid-Samische componist Frode Fjellheim.

Het verhaal van ‘Frozen’ is losjes gebaseerd op De Sneeuwkoningin van Hans Christian Andersen en Disney heeft zich voor de achtergronden en designs sterk laten inspireren door Noorwegen.

Een team van Disney is in 2012 naar onder andere Bryggen en de Borgund staafkerk geweest, in productietekeningen is zelfs ook de Nidarosdom in Trondheim te herkennen. Naast architectuur heeft het team ook bunadmotieven en andere textielpatronen bestudeerd om te kunnen gebruiken in de film.

In Noorwegen kocht het team van Disney op de valreep nog een paar CD’s waaronder het album Norwegian Voices van Cantus, het eerste nummer op dat album is de joik Vuelie, geschreven door Fjellheim. Fjellheim
kreeg kort daarna een telefoontje van
de Amerikaanse platenmaatschappij die interesse toonde in het nummer.

Van het een kwam het ander. Vuelie, in een iets ander jasje en weer uitgevoerd door Cantus, heeft uiteindelijk een zeer prominente plek in Frozen gekregen. De joik is zowel als openingslied te horen als bij de climax van de film.

Filmrecensie: Thor

Thor

Eind april is de film Thor in de Nederlandse bioscopen gaan draaien. Voordat u besluit of u deze film gaat zien, is het fijn wat meer te weten over de achtergrond van de film. Mogelijk is het namelijk niet het soort film dat u in eerste instantie verwacht.

De film Thor is gebaseerd op een serie stripboeken van Marvel Comics. Het karakter Thor verscheen voor het eerst in 1962 toen de makers verlegen zaten om een personage dat nog sterker was dan De Hulk. Ze bedachten toen dat ze een echt sterk personage het beste in de godenwereld konden zoeken en kozen uiteindelijk voor de god Thor omdat het imago van de Vikingen, woest en wild met lange baarden en helmen met hoorns, hun aansprak. Hij kreeg al vrij snel zijn eigen serie, waarin nog steeds nieuwe delen verschijnen nog steeds.

Hoewel Thor gebaseerd is op de gelijknamige Oudnoordse god, is hij ook een superheld vergelijkbaar met Superman. Superman is een gewone, wat onhandige jonge journalist die kan veranderen in Superman. Stripheld Thor is een arrogante tiener die door zijn vader Odin verbannen wordt uit Asgard om hem wat menselijkheid te leren. Hierbij worden al zijn herinneringen aan de godenwereld gewist en leeft hij als Donald Blake onder de mensen. Als Thor uiteindelijk de Dodenhamer vindt, ontdekt hij dat hij hiermee in Thor kan veranderen en wordt hij een superheld.
Later in de stripserie wordt er steeds meer een sciencefiction-draai aan het verhaal te geven. De strips zijn net als de film een mengeling van de Scandinavische mythologie, het derde principe van Arthur C Clarke (‘een zeer geavanceerde technologie is voor de leek niet te onderscheiden van magie’) en pseudowetenschappelijke boeken zoals Waren De Goden Astronauten? van Erich von Däniken. In de film is het idee dat datgene wat wij de Noordse Goden noemen, eigenlijk een veel geavanceerdere buitenaardse/interdimensionale beschaving is. Vroeger stonden deze Asgardians in verbinding met de Aarde, waar ze de directe bron waren van de Noordse Mythologie. Jarenlang hebben ze geen contact gehad met aarde maar nu komen ze weer terug.

Gelukkig zijn er dus ook nog overeenkomsten met de mythologie en kunnen kenners nog redelijk veel elementen en karakters herkennen. Natuurlijk hebben we vader Odin en duikt onruststoker Loki ook in deze film op. Broer Loki is de reden dat Thor uit Asgard naar de aarde verbannen wordt. In de film moet Thor strijden tegen de Destroyer (de Vernietiger), een monster dat door Loki is gecreëerd. Als hij de Destroyer verslagen heeft, zal hij zijn hamer Mjolnir en zijn krachten terugkrijgen. Daarnaast heeft Heimdall, de wachter van de goden met het bovennatuurlijke zicht en gehoor, een rol in de film. Hij bewaakt de Regenboogbrug die ook in de mythologie voorkomt. In Amerika was veel te doen over het feit dat Idris Elba, een zwarte acteur, deze rol kreeg. Een van de andere Asgardians wordt overigens door een Japanse acteur gespeeld. Het feit dat het hier dus niet om de klassieke Noordse goden gaat maar een interpretatie, leek aan deze mensen voorbij te zijn gegaan.

​De film wordt geregisseerd door Kenneth Branagh, de gelauwerde Shakespeare-acteur en regisseur. Hij speelde ook de hoofdrol in de BBC-adaptatie van de Wallander-boeken. Uit deze serie nam hij acteur Tom Hiddleston mee, die in Thor de rol van Loki vertolkt. Branagh heeft in interviews gezegd dat hij vooral door de Shakespeariaanse intriges tussen de ‘goden’ aangetrokken werd. Met een acteur als Anthony Hopkins in de rol van Odin belooft dat veel goeds.

​Alle superheldenfilms van Marvel, waar Thor dus een van is, zijn met elkaar verweven. Eerdere films waren Iron Man, Hulk en Captain America. De verhaallijnen van alle superhelden zullen in de loop van 2012 samenkomen in de film The Avengers, waar volgens de geruchten Loki wederom de schurkenrol in zal vertolken.

Als u van actiefilms over superhelden houdt, zal Thor u zeker aanspreken, de verwijzingen naar de Scandinavische mythologie zullen de film dan alleen maar leuker maken. Houdt u niet van dit soort films dan kunt u Thor met een gerust hart links laten liggen.

The Chessmen Unmasked exhibition

The Lewis Chessmen (or, more correctly: gaming pieces) are currently on tour for the Exhibition “The Lewis Chessmen Unmasked. Currently they are in The National Museum of Scotland. On their website you can find loads of interesting information concerning the pieces and current research.

Exhibition: The Lewis Chessmen Unmasked

On the website you can also discover the history and stories concerning the pieces and you can even learn to play Hnefatafl 🙂

Unmask the Lewis Chessmen

During the tour interesting events are taking place, on September the 5th you can for example carve your own chesspiece:

Medieval Soap Sculptures

Date: Sun 5 September
Venue: Hawthornden Court, National Museum of Scotland
Cost: Free
Time: Drop-in

Carve your very own chess piece inspired by the Lewis Chessmen. Look closely at the Chessmen to create your own queen, bishop or humourous beserker. Or invent your own chessboard character to add to the board.

On september 11th (my birthday) a seminar is held – very very interesting, I wish I could go there. If anyone does attend, please take extensive notes for me! You may even write a guestblog.

Unmasking the Lewis Chessmen

Date: Sat 11 Sep
Venue: Bute Room, National Museum of Scotland
Cost: £20 / £15 book your place by telephone 0131 225 7534 or online by clicking here (select the September 2010 calendar to access seminar booking page).

To accompany the important exhibition tour of the Lewis Chessmen, this interdisciplinary seminar will highlight recent research into the origins, history and making of these iconic figures from a range of perspectives.  There will also be an opportunity to visit the exhibition during the day.  This seminar will appeal to students, academics and those with a general interest in the period and subject areas.

10.45: Registration (tea and coffee on arrival)

11.00-11.45: The Lewis Chessmen – their place in the Kingdom of the Isles.
Dr David H Caldwell, Keeper of Scotland and Europe, National Museums Scotland

11.45-12.30: The Lewis Chessmen:  Art and Avatar
Dr Heather Pulliam, Lecturer, History of Art, University of Edinburgh

12.30-13.30: Lunch (not provided)

13.30-14.15: Facial Analysis of the Chess Pieces – the use of forensic science techniques for archaeological investigation.
Dr Caroline Wilkinson, Senior Lecturer in Facial Anthropology, University of Dundee

14.15-15.00: The Norwegian Empire, Fantasy or Fact? 
Alex Woolf, School of History, University of St Andrew’s

15.00-15.15 Tea/coffee

15.15-16.00: ‘To you he left … his brown ivory chessmen’, Ships, play and cultural value in the Lewis gaming hoard.
Mark A Hall, History Officer, Perth Museum & Art Gallery

16.00-16.30: Questions/discussion.

Games Britannia

Games Britannia @ BBC 4

Episode 1 – Dicing with Destiny

Three-part series presented by historian Benjamin Woolley about popular games in Britain from the Iron Age to the Information Age, in which he unravels how an apparently trivial pursuit is a rich and entertaining source of cultural and social history.
In part one, Woolley investigates how the instinct to play games is both as universal and elemental as language itself and takes us from 1st-century Britain to the Victorian era.

Ancient and medieval games weren’t just fun, they were fundamental, and often imbued with prophetic significance. By the late Middle Ages this spiritual element in games began to be lost as gaming became increasingly associated with gambling. Dice and card games abounded, but a moral backlash in Victorian times transformed games into moral educational tools.

This was also the era in which Britain established the world’s first commercial games industry, with such classics as the Staunton Chess Set, Ludo and Snakes and Ladders leading the way, all adaptations of original games from other countries.

In the case of Snakes and Ladders, what once represented a Hindu journey to enlightenment was transformed into a popular but banal family favourite, and Woolley sees this as the perfect analogy for how the sacred energy which once imbued games had become gradually drained away by commercialisation.

Games Britannia website