Een verlaat Excuus

Een verlaat excuus

De Deense archeoloog Bjarne H. Nielsen heeft in het decembernummer van het Deense tijdschrift SKALK een artikel gepubliceerd waarin hij vertelt over een verrassende ontdekking tijdens zijn vakantie.

Het begin van de Vikingtijd wordt gemarkeerd door de brute aanval op het klooster Lindisfarne op Holy Island door de Vikingen in 793. De Vikingen hebben dit vredige klooster tweemaal aangevallen: in 793 en later in 875. Nielsen brengt een bezoek aan het eiland en het klooster omdat in zijn beleving iedereen met interesse voor de Vikingtijd minimaal een keer in zijn of haar leven dit belangrijke eiland bezocht moet hebben. Tijdens zijn bezoek constateert hij dat de andere bezoekers minder geïnteresseerd zijn in de rijke Vikinghistorie van het eiland. Zij bezoeken het eiland (en het klooster) alleen maar omdat het een heilig eiland is en het klooster een grote rol heeft gespeeld in de ontwikkeling van de christelijke kerk in Northumbria.

Nielsen bezoekt ook de naastgelegen kerk waar hij een wonderlijke ontdekking doet. In het koor van de kerk en het altaar, bij een afgietsel van het hoofd van Olav de Heilige, hangt een aantal brieven van de Noorse kerk. Een van de brieven dateert van 1993 en beschrijft het bezoek van vertegenwoordigers van de Noorse kerk. In deze brief maken de Noren na 1200 jaar hun excuus voor de overval van 793. Ze vermelden ook dat met de dood van Olav de Heilige tijdens de slag bij Stiklestad in 1030 de overvallen van de Vikingen geëindigd zijn. Nielsen merkt op dat de Noren zichzelf daarmee bestempelen als een soort Europese vredesstichters, waarbij ze even vergeten dat Harald Hårdråde, Olavs opvolger, geprobeerd heeft Limfjord (in Denemarken) te verwoesten en in 1069 heeft gepoogd Engeland te veroveren.

Al met al is Nielsen sceptisch over het excuus van de Noorse kerk en hij vraagt zich af of hiermee meteen ook een excuus voor de Deense Vikingen gemaakt is (waar hij dan wel dankbaar voor zou zijn). Hij vraagt zich verder af of er wel een excuus gemaakt kan worden voor deze misdaden van 1200 jaar terug, begaan door heidenen. Kan een protestantse kerk zich via een Anglicaanse kerk die vroeger een katholieke kerk was, verontschuldigen voor iets wat heidenen hebben gedaan? Misschien is dat ook een Vikingtocht, maar dan in een modern jasje.


(Naar een tip van Bas van Geel)

Recensie: Hardlopen – Thor Gotaas

Hardlopen

Hardlopen van Thor Gotaas behandelt de geschiedenis van het hardlopen en dan vooral het langeafstandslopen. Het boek is verdeeld in twee delen: de periode van de Oudheid tot de moderne Olympische spelen in 1896, en van 1896 tot heden.

Persoonlijk vind ik het stuk over de Oudheid het interessantst. Gotaas vertelt hoe hardlopen bij de Inca’s vooral uit praktisch oogpunt gebruikt wordt:de boodschappers kunnen zo hard rennen dat ze verse vis binnen een paar uur van de kust naar het opperhoofd brengen. Ze leggen makkelijk 250 km per dag af en brengen nieuwsberichten mondeling of door middel van een touw met koorden en knopen eraan over, elke kleur staat voor een betekenis en een knoop voor een getal. In Griekenland lopen naakte jonge meisjes hard over pas verbouwde grond om vruchtbaar te worden.

De Vikingen gebruiken hardlopen om jongens tot sterke krijgers te maken en trainen hun snelheid door tegen paarden te lopen. Hardlopen wordt bij de Vikingen alleen als vermaak en training gezien. Als krijger is het belangrijker om goed te kunnen paardrijden, aangezien te voet wegvluchten voor de vijand als laf wordt gezien. Gotaas wijdt ook een hoofdstuk aan wedlopen tegen paarden bij de Ieren en de Vikingen. Hij heeft het hier over de Tailteann-games die gehouden werden ter ere van de overleden koningin Tailté. Het is jammer dat hij hier (of ergens anders in dit hoofdstuk) niet verwijst naar het bekende Oud-Ierse verhaal over Macha. Dat verhaal had perfect in het hoofdstuk gepast. In het verhaal wordt verteld hoe Macha’s man, Crunnchu mac Agnoman, opschept dat Macha sneller kan rennen dan de snelste paarden van koning Conchobor. Conchobor dwingt de zwangere Macha dan te rennen tegen zijn paarden. Macha wint en bevalt op de finishlijn van twee kinderen. Ze vervloekt de mannen van Ulster hierna en zorgt ervoor dat zij op kritieke momenten in de strijd last krijgen van weeën. Dit verhaal is in verschillende manuscripten te vinden. Het is jammer dat Gotaas, zoals in dit geval, weinig primaire bronnen gebruikt en veelal naar onderzoeken en boeken van andere auteurs verwijst.

Het tweede deel van het boek gaat over het moderne hardlopen. Gotaas noemt o.a. de Finse school van Paavo en werkt zo naar recentere hardlopers toe. Daarnaast bespreekt hij de opmars van de Afrikanen en het gebruik van doping. Al met al geeft Gotaas een interessant overzicht van de rol van hardlopen in verschillende culturen door de jaren heen. Het boek is zeer leesbaar voor mensen die niet veel van hardlopen weten, voor liefhebbers zal het nog interessanter zijn!

      Naschrift:

Hardlopen

      van Thor Gotaas, vertaald door Wouter de Jong, Athenaeum, Amsterdam 2011.

Thor Gotaas (1965) is historicus en schreef eerder over de geschiedenis van het skiën en langlaufen.